NATUURNET
      Natuurnet
uw kennismakelaar 



terug naar inhoudsopgave

Baten van cultuurhistorie beter in beeld brengen

29 mei 2008

Cultuurhistorie is van grote waarde voor onze maatschappij. Dat wordt algemeen erkend. Toch vertegenwoordigt die waarde nog te weinig kracht in belangenafwegingen en bij investeringsbeslissingen. Dankzij onderzoek naar de baten van cultuurhistorie komt hier langzaam maar zeker verandering in. Steeds vaker blijkt dat investeren in cultuurhistorie of in een cultuurhistorisch planalternatief meer opbrengt in financiŽle en maatschappelijke zin, dan dat het kost.

Projectbureau Belvedere is altijd een pleitbezorger geweest van onderzoek naar de baten van cultuurhistorie. Een van de redenen hiervoor is dat economische argumenten een steeds grotere rol spelen in besluitvormingsprocessen. Negeren van die trend is weinig zinvol. De rijksoverheid bijvoorbeeld bepaalt steeds vaker mede op basis van een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) aan welke projecten financiŽle middelen worden toegekend en aan welke niet. Het cultuurhistorisch belang moet daarom een zo goed mogelijke plek krijgen in deze en andere afwegingsmethodieken op nationaal en lokaal niveau.

Daarnaast kan een beter inzicht in financieel-, sociaal-economische en andere baten van cultuurhistorie bijdragen aan een betere uitgangspositie in planvorming en -uitvoering. Een ruimtelijk ontwerp dat zich baseert op de aanwezige cultuurhistorie lijkt in eerste instantie vaak extra kosten met zich mee te brengen. Door ook de opbrengsten en baten in beeld te brengen, kan deze beeldvorming op z'n minst worden bijgesteld en soms zelfs gekanteld.

In beide gevallen is het van belang om de opbrengsten en baten van cultuurhistorie in beeld te brengen en zo mogelijk te voorzien van een prijskaartje. Immers, de waarde is groot: cultuurhistorie geeft kleur aan onze leefomgeving, maakt deel uit van onze nationale en lokale identiteit, maakt onze geschiedenis tastbaar, genereert inkomsten in de recreatieve en toeristische sector, vormt een ankerpunt in een jachtig bestaan, etc. Maar wat levert dat op in harde euro's? Betalen mensen meer voor een woning in een historische omgeving? Verdient een investering in restauratie en beheer van een historische binnenstad zich terug door behoud of zelfs versterking van de lokale economie? Op beide vragen is het antwoord ja, zo blijkt uit onderzoek.

Naast deze financieel-economische baten, zijn er ook baten die geen geldstromen in beweging brengen, maar soms wel in geld kunnen worden uitgedrukt. Mensen blijken het bijvoorbeeld belangrijk te vinden dat een cultuurlandschap behouden blijft voor de volgende generaties. Of ze genieten van het landschap, ook zonder dat dit leidt tot uitgaven voor een kop koffie of huurfiets. Uit onderzoek blijkt dat dit omvangrijke baten zijn, die niet mogen ontbreken in een belangenafweging.

Onderzoeken en publicaties
Projectbureau Belvedere is en was betrokken bij de onderstaande onderzoeken en publicaties:

Handreiking Cultuurhistorie in m.e.r. en MKBA (Witteveen + Bos; i.o.v. de RACM/ministerie van OCW en projectbureau Belvedere). De handreiking is naar verwachting oktober 2008 gereed.
Essaybundel 'de waarde van het cultuurhistorisch argument'. Deze publicatie komt waarschijnlijk in oktober 2008 uit.
Eigen haard is goud waard; Over de economische baten van cultuurhistorisch erfgoed (2008; Tom Bade en Gerben Smid, Triple E; i.o.v. de gemeenten Arnhem, Rotterdam, Leiden, Delft, Alkmaar, Buren, het NRF, de RACM en projectbureau Belvedere)
Digitale handleiding Belvedere & Financiering (2007; RebelGroup; i.o.v. projectbureau Belvedere). Deze handleiding stimuleert creatief en innovatief denken in de financiering van Belvedere-projecten, door opbrengsten inzichtelijk te maken.
Cultuurminnaars en cultuurmijders; deelonderzoek rol cultuurhistorie in keuze voor en appreciatie van woonomgeving (2005; SCP; i.o.v. ministerie van OCW en Projectbureau Belvedere).
Economische waardering van cultuurhistorie; case studie Tieler- en Culemborgerwaard (2004; dr. E.C.M. Ruijgrok, Witteveen + Bos; i.o.v. van de provincie Gelderland en projectbureau Belvedere)
Cultuurbehoud loont; eerste aanzetten tot een economische waardering van cultuurhistorie (2004; samenvatting van bovenstaande studie)
Belvedere Nieuws 26; thematische nieuwsbrief van projectbureau Belvedere over de waarde van cultuurhistorie
Enkele andere, ons bekende studies/publicaties zijn:

Investeren in het Nederlands Landschap; Opbrengst: geluk en euro's (2007; ministerie van LNV m.m.v. MNP, SCP, RPB en Witteveen + Bos; i.o.v. ministerie van LNV).
De kunst van investeren in cultuur (2007; SEO economisch onderzoek; i.o.v. ministerie van OCW)
Schoonheid is geld; Naar een volwaardige rol van belevingswaarden en maatschappelijke kosten-batenanalyses (2005; Nai Uitgevers / RPB).
Op weg naar een MKBA-methodiek voor cultuurhistorie (2004; Witteveen + Bos, E. Ruijgrok; i.o.v. NWO-programma Bodemarchief in Behoud en Ontwikkeling.
Cultural heritage and growth (2003; Department of Economics, University of Kent, J.R. Faria, M. Leon-Ledesma).
Investeren in de historische factor; Onderzoek naar de (maatschappelijk-) economische betekenis van investeren in de bestaande, historisch waardevolle omgeving (1989; Nederlands Economisch Instituut; i.o.v. ministerie van WVC).

Zoekt u een adviesbureau? Ga naar de zoekpagina  

terug naar inhoudsopgave of terug naar de homepage van het Natuurnet